An Caighdeán Oifigiúil
Official PDF (Oireachtas 2017) ↗Ábhar Réamhráiteach / Prefatory Material
- §An Réamhrá (2017)Introduction (2017)
Réamhrá oifigiúil Chaighdeán 2017: an cúlra stairiúil, an t-athbhreithniú reachtúil, cuspóir an athbhreithnithe, feidhm an Chaighdeáin, agus an roghnachas.
Official introduction to the 2017 Standard: historical background, statutory review, core objectives, function, and optionality.
- §An Réamhrá leis an gCéad Eagrán (1958)Preface to the First Edition (1958)
Réamhrá bunaitheach 1958: na ceithre bhuntreoir chaighdeánaithe, agus an réasúnaíocht taobh thiar de na hainmfhocail, na briathra, agus na hathruithe tosaigh.
Foundational 1958 preface: the four core standardisation principles, and the rationale behind nouns, verbs, and initial mutations.
- §Noda agus Mínithe GramadaíAbbreviations & Grammatical Definitions
Liosta oifigiúil na nodanna (giorrúcháin) agus gluais aibítreach de théarmaí teicniúla agus coincheapa gramadaí.
Official list of abbreviations and an alphabetical glossary of technical grammatical terminology.
Na Caibidlí / Chapters
- 1.An tAltThe Article
Úsáid an ailt chinnte (an, na), athruithe tosaigh ar an ainmfhocal, séimhiú, urú, réimíreanna t- agus h-, agus úsáid le hainmneacha dílse.
Use of the definite article (an, na), initial mutations, t- and h- prefixes, and usage with proper names.
- 2.An tAinmfhocalNouns & Declensions
Inscne, na cúig dhíochlaonadh, uatha agus iolra, na tuisil (ainmneach, gairmeach, ginideach, tabharthach), agus ainmfhocail neamhrialta.
Gender, the five declensions, singular and plural, grammatical cases (nominative, vocative, genitive, dative), and irregular nouns.
- 3.Ainmfhocail Chinnte agus Éiginnte, Giorrúcháin agus Foirm an Ainmnigh in ionad an GhinidighDefinite & Indefinite Nouns, Abbreviations & Nominative for Genitive
Rialacha maidir le foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh, ainmneacha comhshuite, agus giorrúcháin oifigiúla.
Rules where the nominative replaces the genitive, compound nouns, and official abbreviations.
- 4.An AidiachtAdjectives
An aidiacht cháilíochta, díochlaontaí (1ú, 2ú, 3ú), céimeanna comparáide, an aidiacht shealbhach, thaispeántach, agus bhriathartha.
Qualitative adjectives, declensions (1st, 2nd, 3rd), comparison, possessive, demonstrative, and verbal adjectives.
- 5.An BriatharVerbs
Na briathra rialta (an chéad agus an dara réimniú), an 11 bhriathar neamhrialta, an fhoirm scartha muid, an t-ainm briathartha, agus an aidiacht bhriathartha.
Regular verbs (1st and 2nd conjugations), the 11 irregular verbs, the analytic 'muid' form, verbal nouns, and verbal adjectives.
- 6.An DobhriatharAdverbs
Príomhchineálacha dobhriathra: dobhriathra modha, ama, minicíochta, áite, treo, agus airde an chompáis.
Main adverb types: manner, time, frequency, place, direction, and cardinal compass points.
- 7.An ChopailThe Copula
Foirmeacha simplí agus cumaisc na copaile, an aimsir láithreach, chaite, choinníollach, agus an modh foshuiteach.
Simple and compound forms of the copula, present, past, conditional, and subjunctive mood.
- 8.An ForainmneachPronouns
Na forainmnigh phearsanta, na haidiachtaí sealbhacha, na 17 bhforainmneach réamhfhoclach, na forainmnigh cheisteacha, agus thaispeántacha.
Personal pronouns, possessive adjectives, the 17 prepositional pronoun paradigms, interrogative, and demonstrative pronouns.
- 9.An UimhirNumbers
Maoluimhreacha, bunuimhreacha, uimhreacha pearsanta, orduimhreacha, codáin, agus an Córas Seanbhunaithe vs an Córas Simplithe.
Cardinal, personal, and ordinal numbers, fractions, and the Traditional vs Simplified counting systems.
- 10.Na hAthruithe TosaighInitial Mutations
Rialacha cuimsitheacha ar an séimhiú, ar an urú, agus ar réamhlitreacha consain (t roimh ghuta, t roimh s, h roimh ghuta, d' roimh ghuta nó fh-).
Comprehensive rules for lenition, eclipsis, and prefix consonants (t before vowels/s, h before vowels, d' before vowels/fh-).
- 11.An Clásal CoibhneastaThe Relative Clause
An clásal coibhneasta díreach agus indíreach, míreanna coibhneasta, an clásal idiraisnéiseach, an chopail, agus Tábla na Roghanna.
Direct and indirect relative clauses, relative particles, parenthetical clauses, the copula, and the Table of Permitted Variants.